De Spaanse Burgeroorlog
1936-1939

1. Generale repetitie voor de Tweede Wereldoorlog

Zelden sprak een oorlog zo tot de verbeelding als de Spaanse Burgeroorlog. Een oorlog die velen beschouwden als een confrontatie tussen Goed en Kwaad, tussen democratie en fascisme. Een oorlog die vrijwilligers uit alle landen aantrok om aan de zijde van de Spaanse arbeiders te strijden; een oorlog die talloze kunstenaars, schrijvers en dichters inspireerde. In 2006 was het zeventig jaar geleden dat de Spaanse burgeroorlog uitbrak. Hij begon als een nationalistische militaire opstand tegen de wettige republikeinse regering en eindigde drie jaar later met de overwinning van de nationalisten. Hun leider, generaal Franco, hield Spanje tot zijn dood in 1975 in zijn greep.

De burgeroorlog was geen interne aangelegenheid, Franco kreeg steun van Italie en Duitsland, de republikeinen ontvingen voornamelijk steun van de Sovjietunie. De Spaanse burgeroorlog van 1936-´39 kan dan ook gezien worden als een generale repetitie voor de Tweede Wereldoorlog.

2. Aanloop tot het conflict

In het begin van deze eeuw heersten in Spanje nog semi - feodale toestanden. De meeste grond was in handen van een minderheid van landeigenaren. De macht van de kerk, die eveneens uitgestrekte landerijen bezat, was bijzonder groot.

Tussen de provincies onderling bestonden echter belangrijke verschillen in cultuur en economische ontwikkeling. Zo was Catalonië sterk geïndustrialiseerd, terwijl in Estramadura of Andalusië honderdduizenden pachtboertjes en dagloners nagenoeg verhongerden.

De zwakke monarchie werd in de jaren twintig 'terzijde gestaan' door een militaire dictatuur onder leiding van generaal Primo de Rivera.

In 1931 behaalden de anti-monarchistische krachten een klinkende overwinning bij de verkiezingen. De republiek werd op 14 april uitgeroepen en de koning vertrok in ballingschap. De linkse partijen hadden aanvankelijk de meerderheid. De progressieve republikein Manuel Azafia werd eerste minister. Het parlement, de Cortès, keurde agrarische hervormingen goed en verleende verregaande autonomie aan Catalonië.

Korte tijd later kregen de rechtse partijen meer invloed in de regering. Tussen 1931 en 1936 zwenkte de regering van links naar rechts, herhaaldelijk geconfronteerd met aanslagen en stakingen die dan hardhandig werden onderdrukt. In 1934 werd een opstand in Madrid, Barcelona en het mijngebied van Asturië bloedig neergeslagen.

Lees verder >> 3. Overwinning van het Volksfront veroorzaakt staatsgreep