PLASTISCHE
OPVOEDING

Cursus 1ste graad - marc vanderpoorten 2002 ©







Hier voor spraken we over gekleurd licht, laat het ons nu eens hebben over verf. We leerden dat verf bestond uit bindmiddel en pigment. Het pigment is verantwoordelijk voor het weerkaatsen of het absorberen van bepaalde kleuren. Een rood voorwerp weerkaatst alleen het rode licht. Bij verfstoffen hebben we te maken met een andere menging, het licht wordt hier nooit geheel weerkaatst. (Alleen bij witte voorwerpen) Dus men krijgt steeds minder licht te zien dan dat er op het voorwerp valt. Hier verdwijnt dus licht! Er wordt licht ontrokken of afgetrokken!
Vanaf nu laten we voor het praktisch nut het woordje "verf" wegvallen. Maar we moeten er ons van bewust zijn dat we het vanaf nu steeds over pigmenten en verf zullen spreken. Indien we het toch nog over licht hebben brengen we het teken "*" er bij.


Probleemstelling en historische achtergrond

Tegenwoordig zitten we met een historische knoop in de kleurenleer, historisch gezien worden de verven onderverdeeld in primaire, secundaire en tertiaire hoofdgroepen. De eerste groep waaruit alle andere verfkleuren ontstaan bevat ROOD, GEEL en BLAUW .In de praktijk is het echte rood dat we kennen eigenlijk een geelrood of een oranje. Dit bemerken we als we rood met blauw mengen: het levert ons geen violet op maar een vuile bruine kleur, deze bekomen mengkleur is eigenlijk een tertiaire kleur.

In de drukkerswereld heeft men reeds een geruime tijd deze - ROOD, GEEL en BLAUW - groep verlaten en is men met nog zuiverdere kleuren gaan werken. Deze groep bevat MAGENTA, YELLOW OF GEEL EN CYAAN. Bij het mengen van deze kleuren krijgt men wel zuivere 2de rangskleuren. Het magenta en het cyaan levert een zuivere secundair violet op.
Tegenwoordig gaat men ook in de kunstenaarsverven meer en meer deze groep gebruiken. In de verven voor huishoudelijk, industriŽle en decoratieve verwerking is men echter nog niet zo ver en gaat men nog steeds met de oudere rood- geel- blauw combinatie werken. Om deze reden en historische achtergronden worden hier de 2 systemen weergegeven.
In de lessen is het eenvoudig, we vervangen het rood door magenta, het geel door licht echt geel en het blauw door cyaan.
Samen met wit en zwart kunnen we hiermee een grote groep van mengkleuren bekomen. In de handel zijn er voor plakkaatverf zulke sets te koop. Ook bij de duurdere kleurstiften vindt men dit gamma.




Primaire kleuren- bij verfstoffen !

Latijn: primus; de eerste.
Frans: primaire.
Latijn: primarius; bij de eersten behorend, het eerst aanwezig, onder de eersten.

Het zijn de eersterangs kleuren of de hoofdkleuren en staan letterlijk aan het hoofd van het kleurenrijk of kleurendom. Omdat we met deze kleuren alle andere kleuren kunnen samenstellen. ( plus wit en zwart om tonen te bekomen)

Deze kleuren zijn:
  • ROOD
  • GEEL
  • BLAUW


  • Bij inkten en verven gebruiken we nu:
  • MAGENTA
  • GEEL ( YELLOW )
  • CYAAN


  • Omschrijving of definitie:
    Het zijn zuivere kleuren die men niet kan bekomen door mengingen van andere kleuren. Men vindt ze in de natuur of men maakt ze scheikundig aan.




    Secundaire kleuren

    Latijn: secundo, secundo loco; in de tweede plaats, ten tweede.

    Zijn tweederangs kleuren en komen op de tweede plaats in het kleurenrijk.

    Deze kleuren zijn:
  • ORANJE = ROOD + GEEL
  • GROEN = GEEL + BLAUW
  • VIOLET = ROOD + BLAUW


  • Bij inkten en verven gebruiken we nu:
  • ORANJE = MAGENTA + GEEL
  • GROEN = GEEL + CYAAN
  • VIOLET = MAGENTA + CYAAN


  • Omschrijving of definitie:
    Ze kunnen bekomen worden door het mengen van 2 primaire kleuren. De primaire en secundaire kleuren kwamen we ook bij de regenboog tegen. Al deze kleuren, zowel de primaire als de secundaire kleuren staan met elkaar in verband, we kunnen hier een kleuren cirkel mee vormen, waarbij de kleuren zij aan zij tegen elkaar liggen.




    Tertiaire kleuren

    Latijn: tertius; derde
    Zijn de derde rangskleuren. Hier in zijn steeds de drie hoofdkleuren in min of meerdere mate aanwezig.

    MOSGROEN / OLIJFGROEN / OKER / ROESTBRUIN / SIENNA ...