Over ons Blog Contact
Nieuws aangaande Breendonk
Inhoud

1. Zijn carriere

2. Schmitt zijn kamp

3. Alexander Von Falkenhausen

4. Prins Albert de Ligne

5. Canaris

6. Het einde van Schmitt

1. Zijn carriere

In 1919 is Schmitt zeventien. Als vrijwilliger neemt hij dienst bij de militaire formatie Grellsschutz. Na zijn ontslag gaat hij bij boeren werken. Hij is lang werkloos. In 1925 stapt hij in de Hitler-beweging. Op 22 september 1925 tot 27 augustus 1926 is hij lid van de nazi-partij. Hij wordt weer lid op 1 december 1930. Op 1 december 1930 treedt hij toe tot de S.A. Trupp, in Bad Kissingen. Op 15 maart 1931 bevorderen ze hem tot Scharrfuhrer, op 20 januari 1932 tot Truppfuhrer. Op 31 december 1933 verlaat hij zijn ambt als bediende bij het gerecht. Hij is Oberscharrfuhrer (kapitein) van de SS-troep Gerodhofen. Hij is politieke actief. Van april 1934 behoort hij tot de Sicherheitsdienst van de Reichsfuhrer SS. Hij verhoogt voortdurend in graad. In het burgerlijk leven staat hij bekend als werkloos, van de S.D. krijgt hij 100 mark per maand. Op 15 september 1935 wordt hij Untersturmfuhrer. Op 25 januari 1936 wordt hij overgeplaatst naar het S.D. Hauptkamp. Op 2 augustus 1936 legt hij de eed af. Hij is in dienst van het Duitse Arbeidsfront, eerst als afdelingsleider bij de Gaussleiding, dan in het centraal kantoor van het D.A.F. te Berlijn. Op 1 mei 1938 wordt hij afdelingsleider in het hoofdambt van de Sicherheitsdienst.

Zijn carriere in Belgie

Sturmbannfuhrer Phillipp Schmitt 47 jaar, 83 moorden. In augustus 1940 roept Hasselbacher, hoofd van de Sicherheitspolizei voor Belgie en Noord-Frankrijk, Schmitt naar Brussel. Schmitt krijgt de opdracht het kamp van Breendonk te organiseren. Canaris volgt Hasselbacher als opperbevelhebber op. Schmitt wil liever naar de organisatie Todt. Canaris geeft Schmitt het bevel het kamp te besturen. In het fort van Breendonk is Schmitt bevelhebber van augustus 1940 tot eind november 1943, Als bevelhebber van het kamp heeft Schmitt de beschikking over het kamp, niet over de gevangenen. Nu en dan krijgt hij de opdracht mensen te ondervragen. Het bestuur van het kamp hangt af van de Befehlshaber van Belgie en Noord-Frankrijk en van de Sipo (Sicherheitspolizei). Soms brengen afgevaardigden van Sipo een bezoek aan het kamp. Dan verbergen ze zwepen en foltertuigen. Op 27 november 1943 geeft hij het bevel van het kamp over aan zijn opvolger Schsnwetter. Als ze in juli 1942 het Sammellager voor joden in de Dossin-kazerne in Mechelen oprichten, stellen ze Schmitt als kampleider aan. Hij blijft dat tot 8 april 1943 als de SS-man Hans Frank hem vervangt. Als hij Breendonk verlaat in januari 1944 sturen ze Schmitt weer naar Berlijn. In april 1944 blijft hij nog een paar dagen in Belgie in opdracht, voor zaken van bestuurlijke aard. Bij het eind van de oorlog, in mei 1945 bevindt hij zich in Nederland, waar ze hem aanhouden.

Naar boven

2. Schmitt zijn kamp

Het regime van Breendonk is Schmitt zijn regime. Canaris, hoofd van de Sicherheitsdienst, verklaart uitdrukkelijk: Lichamelijke straffen zijn niet toegelaten.

Uit Peter zijn verhaal weten we hoe Schmitt met dat voorschrift lacht. Schmitt pleegt zelf zelden gewelddaden. Hij is verantwoordelijk of medeplichtig aan de moorden, folteringen en andere wandaden, door zijn handlangers. Een terreur regime te hebben georganiseerd en in stand gehouden, zijn ondergeschikten aangezet -of toegestaan- te hebben, gruweldaden te plegen en er zelfs te hebben aan deel genomen. Zich niet verzet te hebben tegen de moord op 83 gevangenen.

Zo luidt de aanklacht tegen Schmitt. Hij is verantwoordelijk voor de gruweldaden, die hij pleegt, doet plegen, laat plegen. Het kampregime is door Schmitt opgelegd. Als hij het kamp een tijd verlaat, behandelen ze de gevangenen beter. Niemand verplicht Schmitt gevangenen een ellendige slavenarbeid te laten verrichten.

Naar boven

3. Alexander Von Falkenhausen

Belgie is bezet en staat onder het gezag van het militair bestuur. Op l juni 1940 wordt Alexander Von Falkenhausen aangesteld tot militair bevelhebber voor Belgie en Noord-Frankrijk. Hij heeft vier jaar lang het opperbevel van het militair bestuur in handen. Tot 8 juli 1944 blijft hij op die post. Eind 1944 komt Von Falkenhausen zelf in een Duits concentratiekamp terecht. Generaal Von Falkenhausen is een monarchistische landjonker, weinig Hitlergezind. Hij leidt een weelderig leven en stelt veel meer belang in China, waar hij veel jaren heeft doorgebracht, dan in Belgie. De gevangenissen in Belgie hangen af van het militair bevel. Breendonk niet. Het kamp in Breendonk hebben ze opgericht om asociale elementen in op te sluiten. Breendonk staat onder burgerlijk bevel. De generaal kan zich niet rechtstreeks met het kamp bemoeien.

Naar boven

4. Prins Albert de Ligne

Prins Albert de Ligne, voorzitter van het Belgische Rode Kruis, brengt Von Falkenhausen al in mei 1941 op de hoogte dat er in Breendonk onregelmatigheden gebeuren. Von Falkenhausen stuurt eerst generaal von Hamerstein ter plekke. Die meldt hem: Ik heb de zaken in orde gebracht. In Breendonk is het in feite Òniet zo erg.

De Prins bezorgt Von Falkenhausen weer een verslag, dat de wantoestanden in het kamp aanklaagt. Het kamp in Breendonk is een kamp van de Sicherheitsdienst, zegt von Falkenhausen tegen de Prins. Ik heb niet de macht om Schmitt als bevelhebber in Breendonk af te zetten. Zo´n maatregel behoort tot de bevoegdheid van Himmler. Die is alleenheerser in alle aangelegenheden die tot de Gestapo behoren. Het rijk van Himmler is een staat in een staat. Ik moet zelf voorzichtig zijn tegenover de Gestapo, want ik sta ook onder hun bewaking. De Gestapo en de SS-diensten hebben hun eigen gerecht. We kunnen ze niet voor een gewone Duitse krijgsraad brengen.

Hij spreekt zacht maar met nadruk. De Prins moet hem wel geloven. Toch komt Von Falkenhausen weer tussen. Hij geeft het bevel het rantsoen eten te verdubbelen. Hij gaat zelf naar Breendonk in september 1941. Twee maanden lang krijgen de gevangenen een halve kilo brood per dag. Dan krijgen ze weer minder. Von Falkenhausen stuurt Reeder, z´n naaste medewerker, naar het kamp.

Reeder

Reeder houdt regelmatig redevoeringen, waarin hij de Duitse administratie vergelijkt met een sneltrein en de Belgische administratie met een postkoets. Reeder biedt zich in het kamp aan. Hij staat in zijn uniform van generaal voor de poort. Schmitt laat hem niet binnen omdat Reeder de vereiste toelating niet bezit, met de goedkeuring van Canaris. Reeder weer naar af, naar Brussel. Later is hij toch in Breendonk geweest. Reeder heeft nog nooit een gevangenis bezocht. Hij is erg geschokt over de gevangenen van Breendonk.

Hij praat met gevangenen. Ze beklagen zich over mishandelingen door Obler, een Joodse kamerleider. Over de Duitse bewakers hebben ze geen klachten. Waarom de gevangenen geen pakjes meer krijgen?, vraagt Schmitt. Omdat die pakjes clandestiene berichten en ontsnappingsmateriaal bevatten. Ik heb Canaris ervan op de hoogte gebracht. Hij gaat met mij akkoord.

Naar boven

5. Canaris

Schmitt is de directe ondergeschikte van Canaris. Canaris is de afgevaardigde van Himmler en van de geheime Staatspolitie in Belgie en Noord-Frankrijk. Tijdens de bezetting is hij hoofd van de Duitse Sicherheitsdienst in Belgie van eind november 1940 tot eind oktober 1941. In februari 1944 neemt hij dat ambt weer op. Canaris bezoekt verscheidene keren het fort van Breendonk. Hij weet dat er in het kamp onregelmatigheden gebeuren. Ter plekke stelt hij vast dat de gevangenen honger lijden, dat ze meer slagen dan eten krijgen en dat het werk te zwaar is. Al in 1937 vaardigen ze in Duitsland een verordening uit, die verscherpte verhoren toelaat. In Belgie doen ze dat van begin 1942. Er zijn wel voorwaarden aan verbonden. Ze mogen twaalf5 stokslagen toedienen, zonder dat er een dokter mag tussenkomen. Als er gevaar dreigt voor de openbare veiligheid en als er mensenlevens op het spel staan, mogen ze de gevangenen afranselen. Daarover moeten ze eerst Canaris raadplegen, van wie tenslotte het kamp rechtstreeks afhangt. Maar dat blijft theorie.

Schmitt blijft!

De verhouding tussen Von Falkenhausen en Reeder en de SS is al gespannen. Toch eisen Von Falkenhausen en Reeder van Canaris dat hij Schmitt afzet. Ik heb dat verzoek overgemaakt aan mijn overste, generaal Thomas, zegt Canaris Maar die weigert op dat voorstel in te gaan.

Alleen generaal Thomas kan straffen opleggen. Als ze gevangenen mishandelen, moeten ze dat onmiddellijk aan Canaris melden. De schuldige bewaker dient dadelijk geschorst. Al gebeurt dat nooit. Uit een Duits verslag blijkt dat Schmitt zich verzet heeft tegen een minder lange arbeidsduur in het kamp. Daarom probeert Von Falkenhausen weer om het kamp te sluiten. Ook omdat er nieuwe klachten binnenkomen. Dat is niet mogelijk, zegt generaal Thomas. Dan zal de SS weer elders in Belgie een kamp oprichten. Schmitt gaat!

Op 27 november 1943 -dat weten we uit Peter zijn verhaal- komt Schonwetter Schmitt vervangen. Uit Peter zijn verhaal weten we ook dat het toen beter was. Marcel Louette, leider van de verzetsgroep Fidelio wordt toch nog mishandeld als Schonwetter baas is.

Naar boven

6. Het einde van Schmitt

Op 20 september 1945 herkent een oud-gevangene van Breendonk Sturmbannfuhrer Schmitt in de gevangenis aan de Noordsingel in Rotterdam. Zijn vroegere kostganger brengt Schmitt weer naar Breendonk. Op 21 november 1945 confronteren ze Schmitt op de binnenplaats van Breendonk met enkele van zijn vroegere gevangenen. Schmitt zegt: Ich muss mich ja umlernen (ik moet nu weer in de leer gaan). Ze sluiten hem 48 uur op in een van de cellen die hij zelf heeft laten bouwen. Hij draagt een grijsgroen uniform van de SS.

Naar boven







Info lesmap

In deze lesmap vind je allerhande informatie over het Fort van Breendonk, het goed bewaard concentratiekamp in de buurt van Willebroek in de Provincie Antwerpen.