Over ons Blog Contact
De concentratiekampen, de joden en de oorlog

Don Bamberg, Dossier NN Nacht und Nebel, 1985, 281 pp, Van Holkema & Warendorf. Autobiografisch verslag van een man die door een Duits militair tribunaal ter dood wordt veroordeeld. Na een jaar in de dodencel als Nacht und Nebel-gevangene overleeft hij elf concentratiekampen.

Mies Bouhuys, Anne Frank is niet van gisteren, Bert Bakker. De schrijfster bedenkt verhalen over Anne Frank en haar familie in de oorlogsjaren.

Elie Cohen, Beelden uit de nacht,1992, 191 pp, De Prom. Ooggetuigenverslag van een Nederlandse jood als gevangene-arts in Westerbork en Auschwitz.

Elie Cohen, De negentien treinen naar Sobibor, 1985, 216 pp.De vervolging en vernietiging van de joden in het concentratiekamp Sobibor.

Kitty Coster, Rebecca, 1983, Kruseman, ´s Gravenhage, ISBN 9023305248. Uit de onderduiktijd van een jood.

Avigdor Dagan, De hofnarren, 1992, Contact. Het levensverhaal van vier joden die om hun bijzondere talenten in een Duits concentratiekamp door de commandant van het kamp worden beschermd.

Eli Dasberg, Verbanning en terugkeer, 1986, 54 pp, Balans. Sonnetten en liederen geschreven in Bergen-Belsen in de oorlog en kort na de oorlog in Nederland en later in Israel.

Janina David, Een stukje hemel, 1982, Triton Pers, Amsterdam. Jeugdherinneringen van een jood uit de Tweede Wereldoorlog.

Kati David, De vergeten wieg/Hinkelen langs de afgrond, Bzztoh. De vergeten wieg bevat fictieve brieven van een jong joods meisje aan haar moeder over de oorlogservaringen.

In Hinkelen langs de afgrond vertellen vijftien mensen uit vijftien Europese landen hoe ze als kind de Tweede Wereldoorlog hebben beleefd.

Brigitte en Christine D´Hainaut, Dora 1943-1945,1992, EPO. Getuigenissen van Belgische politieke gevangenen die de Duitsers te werk hebben gesteld om de Duitse raketten V1 en V2 te maken in Dora, het ondergrondse buitenkamp van Buchenwald.

G.L. Durlacher. Quarantaine, Meulenhoff. Na vijftig jaar vertelt de schrijver in vier verhalen wat hij als Duits-joodse jongen vlak voor en tijdens de oorlog heeft meegemaakt over de vlucht naar Nederland, over het transport naar Westerbork en het concentratiekamp Theresienstadt.

G L.Durlacher, Strepen aan de hemel, oorlogsherinneringen, 1990, 92 pp, Meulenhoff. Vier verhalen waarin de schrijver zijn eigen leven vertelt. Als joodse jongen komt hij in de jaren 30 naar Nederland. In 1942 arresteren ze hem. Als enige van zijn familie overleeft hij Auschwitz.

G L.Durlacher, De zoektocht, 1991, 190 pp, Meulenhoff. De zoektocht van een Nederlandse socioloog naar medeoverlevenden van een groep jongens die dokter Mengele in het concentratiekamp Birkenau had geselecteerd.

Anne Frank, Verhaaltjes en gebeurtenissen uit het Achterhuis, 1982, Bert Bakker Amsterdam.

Anne Frank, Het Achterhuis,
1957, Contact, Amsterdam, ISBN: ISBN 9025400000.
1981, Contact, Amsterdam, ISBN: ISBN 9025465021.
1982, Contact, Amsterdam, ISBN 9025464696.
1993, Bakker, Amsterdam, ISBN 9035109996.
Dagboekbrieven 14 juni 1942 - 1 augustus 1944.

Thomas Geve, Kind in Auschwitz, 1993, 223 pp, Zuid-Hollandsche Uitgevers Maatschappij. Egodocument over zijn verblijf als jongen van veertien in de concentratiekampen Auschwitz en Buchenwald in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog (Vanaf 14 jaar).

Miep Gies, Herinneringen aan Anne Frank, 1987,Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 9035104897 Het verhaal van Miep Gies, de steun en toeverlaat van de familie Frank in het Achterhuis.

Bernard Gotfryd, Anton de duivelliefhebber en andere verhalen over de holocaust, 1991, De Kern. Vertelt over het Polen van kort voor de Tweede wereldoorlog en zijn eigen ervaringen in zes vernietigingskampen.

Frans Govers, Stemmen uit Dachau ter ere van de doden en ter waarschuwing voor de levenden, 1990, pp 238, De Kempen Pers.

Onstaan en de evolutie van het concentratiekamp Dachau aan de hand van uittreksels, ooggetuigen en originele fotoÕs.

Erich Hackl, Afscheid van Sidonie, 1990, 92 pp, Amber.

Sidonie, een klein zigeunermeisje wordt te vondeling gelegd en liefdevol opgenomen door een echtpaar. De pleegouders krijgen het moeilijk onder het nationaal-socialisme. In 1943 moet het meisje terug naar haar natuurlijke ouders. Ze eindigt in Auschwitz.

Jan Heerze, Het meisje op de brug, Bosch & Keuning. Nienke staat te wachten op haar moeder. Ze ziet hoe een klein joods meisje alleen wordt achtergelaten. Samen nemen ze het meisje mee naar huis. (Vanaf 10 jaar).

Judith Hemmendinger, De kinderen van Buchenwald, 1985, 159 pp, Mingus. Wat is er geworden van de duizend joodse kinderen die ze in 1945 hebben bevrijd? in de Franse kastelen Ambloy en Vaucelles hebben na de oorlog honderden Hongaarse en Poolse kinderen uit het bevrijde concentratiekamp Buchenwald verbleven.

Tinneke Hendricks, Blijf zitten waar je zit!, Sjaloom. 1944. Diek, een joodse jongen, is op de vlucht voor de Duitsers. Hij komt op de tuinderij waar Emma woont, samen met haar vader en twee jongere broertjes. Emma verbergt Diek in de schuur.

Maria Heylen, Het meisje met de ster, Standaard. Mieke is tien jaar als de Duitsers Belgie overvallen. Een joods gezin wordt weggehaald. (Vanaf 11 jaar).

Dagmar Hilarova /Miep Diekmann, Ik heb geen naam , Leopold. Vlak voor haar zestiende verjaardag sturen ze een halfjoods meisje op transport naar het concentratiekamp Theresienstadt.

Clara Isaacman, Jaren van angst, het ware verhaal van Clara Heller, 1992, ²109 pp, Standaard. Autobiografisch relaas over een joodse familie in Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Jacobs, Maria, Vijfenvijftig sokken, 1986, De Harmonie, pp. 111. Het leven met onderduikers in de Tweede Wereldoorlog. Herinneringen van een meisje aan de oorlogstijd toen haar moeder vier Joodse landgenoten in hun huis liet onderduiken.

Job Joustra /Erik Uitenbogaard, Het verraad, La Riviere & Voorhoeve. Mark vindt in een boek uit 1944 een mysterieuse brief over een joodse familie die tijdens de oorlog verraden is. (Vanaf 10 jaar).

Thomas Keneally, Schindlers lijst , Luitingh. Het verhaal van een man die snel rijk wordt als fabrieksdirecteur in het kielzog van de nazi´s. Dan ziet hij in hoe ze een joods ghetto met geweld ontruimen. Hij probeert al zijn joodse arbeiders te redden wat hem nog lukt ook. Verfilmd door Steven Spielberg.

Sonia Kogan, Het gebroken uur, 1979, 72 pp, De Vries-Brouwers, Antwerpen, ISBN: 90 61741769. Beschrijft haar belevenissen in de Tweede Wereldoorlog, toen zij als joods meisje werd opgepakt. (Vanaf 12 jaar).

David Koker, Dagboek geschreven in Vught, 1993, 246 pp, Van Oorschot. Het dagboek (11 februari 1943-8 februari 1944) van een jonge joodse student in het doorgangskamp Vught.

Ton Kors, De tocht opnieuw, 1990, 206 pp, Van Gennep. Een joodse Nederlander vertelt tijdens een reis in november 1989 langs de concentratiekampen Ebensee, Redl-Zipf, Mauthausen, Oranienburg, Auschwitz en Vught over zijn ervaringen in die kampen tijdens de tweede Wereldoorlog.

Christa Laird, De schaduw van de muur, 1990, Lemniscaat, Rotterdam, ISBN 9060697553. Het joodse ghetto in Warschau. Misha speelt met zijn leven als hij probeert voedsel te smokkelen voor zijn moeder en zijn zusjes.

Szymon Laks, Kapelmeester van Auschwitz: muziek uit een andere wereld, 1991, Kritak. Ooggetuigenverslag van een Pools-joodse violist en componist die het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau overleeft als lid en later als dirigent van het orkest de Lagerkapelle van het kamp.

Renaat Lambrechts, Wir Muselmanner, memorandum van een politieke gevangene 1985, 253 pp, Nioba. Herinneringen van een Belgische verzetsman aan zijn verblijf in diverse gevangenissen en concentratiekampen (november 1943-mei 1945). De Muselmanner zijn gevangenen die niet kunnen werken en door honger, kou en ziekte sterven.

Willy Lindwer, De laatste zeven maanden vrouwen in het spoor van Anne Frank, 1988, 256 pp, Gooi & Sticht. Zeven joodse vrouwen die Anne Frank hebben gekend in de laatste maanden van haar leven, vertellen hoe zij terechtkwamen in het Nederlandse concentratiekamp Westerbork en vandaar op transport gingen naar Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen en hoe zij overleefden in die kampen.

Jacqueline van Maarsen, Anne en Jopie leven met Anne Frank, 1990, 113 pp, Balans. Een vriendin van Anne Frank geeft haar ervaringen weer die ze tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft opgedaan.

Micheline Maurel, Vrouwenkamp, 1985,137 pp, Omega-Boek. Een Franaise verblijft met vrouwen van veel nationaliteiten twee jaar in het concentratiekamp Neubrandenburg (een onderafdeling van Ravensbruck).

Marga Minco, Het bittere kruid, 1957, 1985, Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 906019653; 1988, ISBN 9071761142. Een meisje kan ontsnappen aan het concentratiekamp waarin haar ouders omkomen.

Marga Minco, De val, 1983. Klassieke korte roman over de jodenvervolging in Nederland

Marga Minco, De glazen brug, 1987, Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 9035103173. Michael Nicholson/David Winner, Raoul Wallenberg, Infodok. In 1944 krijgt de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg de opdracht joden in Boedapest te helpen. Hij redt er duizenden (Vanaf 11 jaar).

Jona Oberski, Kinderjaren, 1994,1989,Bzztoh, sÕ Gravenhage, ISBN 9062910165 Ervaringen van een joodse kleuter die tijdens de Tweede Wereldoorlog met zijn ouders in een concentratiekamp leeft. In 1993 verfilmd door Roberto Faenza Jonah who lived in the whale.

Jona Oberski, De man van de andere kant, 1989, Fontein, Baarn, ISBN 9026103565.
Jona Oberski, Loden soldaatjes, 1988, Fontein, Baarn, ISBN 9026102690.
Jona Oberski, Het eiland in de Vogelstraat, 1985, Fontein, Baarn, ISBN 9026102038.

Uri Orlev, De man van de andere kant , Fontein. Marian woont in Warschau. Zijn stiefvader verkoopt (illegaal) etenswaren aan joden. Zijn stiefvader heeft een hekel aan joden maar het levert tenminste geld op. Zo denkt Marian er ook over. Met zijn vrienden maakt hij een joodse vluchteling zijn geld afhandig. Als zijn moeder daar achter komt is ze woest maar ook verdrietig: Marian is zelf halfjood.

Sally Perel, Ik was Hitlerjongen Salomon, 1993, 171 pp, De Kern. Herinneringen van de auteur (een joodse jongen) aan de oorlogsperiode waarin hij zich voordeed als arische Duitser om zo in leven te blijven.

Mirjam Pressler, Daar verlang ik zo naar, het levensverhaal van Anne Frank, Bert Bakker. Biografie van Anne Frank. Het belicht haar achtergrond, haar leven in Duitsland en in Nederland voor ze onderduikt in Het Achterhuis. Uitvoerige documentatie, getuigenissen en noten.

Sonja Prins, Dwangarbeid en verzet in Mecklenburg 43-44, 1985, 160 pp, SoMa. Vrouwen in een werkkamp van het concentratiekamp Ravensbruck in de winter van 1944-1945.

Johanna Reiss, Geen slecht jaar, 1985, Querido, Amsterdam, ISBN 9021431203.
Johanna Reiss, De schuilplaats, 1984, Querido, Amsterdam, ISBN 9021431114.

De kinderjaren van een joods meisje in de Tweede Wereldoorlog. Ze overleeft de oorlog dankzij drie moedige mensen in een Twents dorpie.

Morton Rhue, De Golf , Sjaloom. Om het effect van de ideeen van de Nazi´s in de Tweede Wereldoorlog duidelijk te maken roept een Amerikaanse geschiedenisleraar De Golf in het leven. Dit verhaal is ook verfilmd.

Renneke Romkes, Cel 333, zing eens mee, 1987, 226 pp, Balans. Oorlogservaringen van een jonge vrouw die ze voor haar werk in het verzet arresteren. Ze verblijft maandenlang in gevangenissen en in het concentratiekamp voor vrouwen in Ravensbruck.

Jules Schelvis, Vernietigingskamp Sobibor, 1994, 542 pp, De Bataafsche Leeuw. Authentieke documenten, getuigenissen en interviews over Sobibor, een vernietigingskamp met gaskamers, vluchtpogingen en de opstand eind 1943.

Jorge Semprun, Zo´n mooie zondag, 1992, 4Z pp, Agathon. Autobiografisch relaas over een communistische gevangene in het concentratiekamp Buchenwald tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ludo Vaneck, Zo was het in Dachau,1985, Libertas,, pp. 238 ISBN. Beschrijft zijn verblijf in het concentratiekamp Dachau tijdens de laatste anderhalf jaar van de Tweede Wereldoorlog

Ludo Vaneck, Zo was het in Mauthausen, 1985, Libertas,, pp. 462 ISBN: In dit deel uit een serie over de Duitse concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog beschrijft de auteur Mauthausen, het enige kamp in Oostenrijk.

Ludo Vaneck, De bloedstraat, 1986, Libertas. In romanvorm schrijft de auteur -zelf een van de overlevenden van de Duitse concentratiekampen- over leven en sterven in Buchenwald.

Ludo Vaneck, De zwarte weg, 1987, 325 pp, Libertas. Realistische beschrijving van het concentratiekamp Birkenau bij Auschwitz.

Ludo Vaneck, Het boek van de kampen,1990, Libertas. Gedetailleerde beschrijving in woord en beeld van de concentratie- en vernietigingskampen van de nazi´s voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Lucas VanderTaelen, De laatste getuigen, 1992, Dedalus, 101 pp. Het boek van de gelijknamige televisieserie met fragmenten van gesprekken met Vlaamse politieke gevangenen en joden die de concentratiekampen hebben overleefd.

Lex van Weren, Trompettist in Auschwitz, 1989, De Bataafsche Leeuw. Autobiografie van een Nederlands musicus die als trompettist in het Kamporkest het concentratiekamp heeft overleefd.

Ida Vos, Witte zwanen, zwarte zwanen, 1992, 186 pp, Leopold, Amsterdam. Voor Eva, een joods meisje, en haar familie wordt het leven altijd moeilijker als in 1940 de Duitsers Nederland bezetten.

Ida Vos, Wie niet weg is wordt gezien, 1982, Leopold, ´s Gravenhage, ISBN 9025847005. Het leven van de joden tijdens de bezetting.

Ida Vos, Dansen op de brug van Avignon, 1989, Leopold, Ôs Gravenhage, ISBN 9025847439.

Elie Wiesel, De nacht, 1986, Gooi & Sticht,112 pp Autobiografisch verhaal van een heel vrome joodse jongen van veertien jaar. In 1944 moet hij in een ghetto wonen. Dan gaat hij naar concentratiekampen.

Margaret Wild, Het feesten kan beginnen, Casterman. Prentenboek.1945: de hekken van kamp Bergen-Belsen gaan open. Katya en de andere vrouwen zijn vrij! Die avond eten ze voor het eerst in jaren kippensoep. Aan de kinderen geven ze knuffels die ze van oude vodden hebben gemaakt. Ze kunnen beginnen te feesten.

Ellie Wolf, Voortijdig afscheid, Kok Educatief. 1942. De joodse familie Wolf moet zich op het station melden. Ze duiken onder. Niet makkelijk: van het ene adres naar het andere verhuizen en telkens weer een onderduikadres vinden. Later hoort Ellie dat de Gestapo´s haar moeder en broertje hebben opgepakt.

Bronnen

Ludo Abicht, Humor, vrijheid en wijsheid van de Joden, Hadewijch Antwerpen-Baarn, 1992.

Ludo Abicht, De joden van Antwerpen, Hadewijch Antwerpen-Baarn, 1993.

Jean Amry over Breendonk, De Foltering, NWT - Nieuw Wereldtijdschrift -1994-4

(Jean Amry, Die Tortur, in Jenseits von Schuld und SYhne.Vertaling: Leonard Nolens).

Ian Buruma, Buchenwald, NWT- Nieuw Wereldtijdschrift -1994-4 (Vertaling Peter Cremers).

Etty, De nagelaten geschriften van Etty Hillesum 1941-1943, Balans, 1986.

Leopold Flam, Naar de dageraad, Kroniek en getuigenis van de oorlogsjaren 1943-1945, Brussel, VUB-Press 1988.

Elisabeth Janda en Lax M. Spreicher, Lieder aus dem Ghetto, vertaald door Liesbeth Van Wese, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1964.

Sonia Kogan, Het gebroken uur, De Vries-Brouwers, Antwerpen, 1979.

Hubert Lampo, De eerste sneeuw van het jaar, Meulenhoff, Amsterdam 1985.

Salcia Landmann, Joodse Humor, Van Ditmar, Amsterdam, 1967.

Gert Lilienthal, Polizei! Aufmachen!, A Editions, Mechelen, 1993.

Michel Oukhow, Het verbrande Testament, Manteau, 1983.

Margreet Schrevel, Als socialist, niet aIs Israeliet. De SDAP en het Joodse Vraagstuk I894-1940, De Gids -156-6 juni 1993 - pp 501 - 510.

Futur Antrieur, L´Auffang-lager de Breendonk et lunivers concentrationnaire Nazi (1933-1945), Institut Sainte-Marie, La Louvire, 1993.

Naar boven







Info lesmap

In deze lesmap vind je allerhande informatie over het Fort van Breendonk, het goed bewaard concentratiekamp in de buurt van Willebroek in de Provincie Antwerpen.