Over ons Blog Contact
blog

De breinvraag: Zijn linkshandigen een ras apart?

Bron: Wim De Jonge, het zinTuig

We leven in een wereld die rechtsgericht is. Toch is bijna één mens op de tien linkshandig. Zijn linkshandigen een ras apart? Vijf vragen die je niet links kan laten liggen.


1. Word je als linkshandige geboren of kies je ervoor?

Een reeks genen bepalen of we rechts- of linkshandig zijn. Vorig jaar kwam een team Britse en Nederlandse genetici met dat nieuws. Het zijn precies dezelfde genen die ervoor zorgen dat een embryo zich ontwikkelt tot een organisme met een uitgesproken linker- en rechterkant. Volgens de onderzoekers verklaren dezelfde genen de verschillen tussen links en rechts in de hersenen én het feit of een mens links- of rechtshandig wordt. Eén gen, PCSK6, is het sterkst verbonden met de handigheid van de mens. Toen de onderzoekers die link vonden, testten ze in muizen welke biologische processen met het gen verbonden zijn. Ga je PCSK6 in een muis beschadigen, dan heeft dat gevolgen voor de normale links-rechts asymmetrie. Het kan dan dat het hart en de maag zich rechts bevinden en de lever zich links bevindt.
Maar zoals bij elke uitspraak over het menselijke gedrag is het genetische niet de enige oorzaak. Ook de omgeving en de sociale druk om toe te geven aan rechtshandigheid spelen een rol bij waarom de ene mens links- en de andere rechtshandig is.’

2. Zijn linkshandigen creatiever dan rechtshandigen?

Het idee dat linkshandigen creatiever zouden zijn, komt van de wetenschap dat de rechterhersenhelft sterker ontwikkeld is bij linkshandigen. En precies in die rechterhersenhelft huist onze creativiteit. Toch toont geen enkele studie aan dat er meer linkshandigen zijn te vinden bij creatieve beroepen. In elk beroepsdomein vind je ongeveer deze verhouding: 1 linkshandige voor 9 rechtshandigen. Het klopt wel dat de hersenen van linkshandigen er anders uitzien en lichtjes anders functioneren. De functieverdeling tussen de linker- en rechterhersenhelft is bijvoorbeeld minder sterk bij linkshandigen. Om gezichten te herkennen gebruiken linkshandigen zowel de linker- als rechterhersenhelft. Rechtshandigen gebruiken enkel een hersenhelft. Toch hebben die verschillen nauwelijks invloed op het gedrag van mensen.

3. Wanneer beseft een kind dat het links- of rechtshandig is?

Pas wanneer een kind ongeveer zes jaar oud is, ervaart het een duidelijk onderscheid in vaardigheid tussen de verschillende lichaamshelften. Het ervaart voor het eerst dat de ene hand vaardiger is dan de andere. Tot dan toe deed het kind alles even vaardig met beide handen. Maar vanaf dan heeft een kind dus een actieve, dominante hand en een steunende, niet-dominante hand. Het kind begint de concepten ‘links’ en ‘rechts’ toe te passen en het neemt daarbij zijn eigen lichaam als oriëntatiepunt. Deze neuro-motorische ontwikkeling heet lateralisatie. De term wordt ook gebruikt om aan te geven dat de linker- en rechterhersenhelft hun specialisatie krijgen.

4. Hoe schrijven linkshandigen het best?

Vaak zien we dat linkshandigen schrijven met hun hand boven de schrijfregel. Dat is erg belastend voor de pols. Wanneer een kind linkshandig is, moet je het wijzen op de juiste positie van het blad en de positie van de hand ten opzichte van het blad. Kinderen doen elkaar na op school. Een linkshandig kind gaat vaak zijn blad op dezelfde manier voor zich leggen als een rechtshandig kind. Hierdoor moet het linkshandig kind compenseren met zijn zithouding en positie van zijn hand om nog op de schrijfregel te kunnen schrijven. Het gevolg daarvan is een slechte pengreep en een minder goede positie van de pols. De afspraak rond de bladligging is dat het blad schuin voor je moet liggen met de hoek aan de zijde van de schrijfhand het hoogst. Linkshandigen kunnen ook het best hun potlood iets hoger vasthouden om nog te kunnen zien wat ze schrijven. Verder is het belangrijk dat wanneer de kinderen per twee in de klas zitten het linkshandige kind links zit, zodat ze elkaar niet duwen.

5. Is er een reden waarom mensen ook linkshandig kunnen zijn?

Niet iedereen is rechtshandig en dus moet er ergens een reden zijn waarom de evolutie de linkshandigen niet weg heeft geselecteerd (of andersom waarom niet iedereen linkshandig is en de rechtshandigen niet allemaal verdwenen zijn). Ooit werd de theorie geopperd dat het linkshandig zijn een verrassingsvoordeel oplevert bij gevechten. Als je kijkt naar sporten zoals squash, tennis, schermen, boksen… waar linkshandigen inderdaad hun rechtshandige tegenstanders vaak verrassen, dan zou je geneigd zijn te geloven deze theorie aan te nemen. Klopt de theorie, dan moet linkshandigheid meer voorkomen in agressieve dan in vreedzame culturen. Maar dat blijkt niet het geval. In Papoea-Nieuw-Guinea, waar de bewoners conflicten tot voor kort nog fysiek uitvochten, blijkt minder dan 4 procent linkshandig te zijn. In onze vreedzame (?) cultuur is dat het dubbele. De theorie mag dus aan de linker- of rechterkant geschoven worden.

Gepost door Kathleen in blog

Tags:

Laatst aangepast op 17 september 2014


Reacties

Reageer

Share